Разговор со Ацо Шопов за радио емисијата Културен мозаик, 1970

Разговорот, по повод објавувањето на збирката Гледач во пепелта, го води Тодор Чаловски

Најнапред, другар Шопов, речете ни што претставува за вас поезијата?
Моето досегашно поетско искуство ме учи дека вистинската поезија е свест за онаа скриена тајна, многу значајна и до крај неодгатлива смисла на животот, понирање во оној ред на нештата што се наоѓа некаде длабоко закопан под хаотичноста на појавните облици.Таа е предизвик за патување во неизвесноста, кон непознатото, таа е клуч што ги отвора вратите на оној чудесен свет кој ако веќе еднаш во него се навлезе може да не доближи, да ни ги објасни и да ни ги направи прифатливи суштинските прашања на времето во кое конкретно живееме, и на времето во кое животот како таков се одвива и тече. Од ова пак произлегува дека поезијата не е, ниту може да биде чисто, или само естетско доживување, дека е таа истовремено и конкретен активен однос и етички став кон битните проблеми на живот, па според тоа таа е и свест и совест во една интегрална естетска целост.

Кои беа основните инспиративни извори при пишувањето на вашата најнова книга поезија Гледач во пепелта?
Последниве години, поточно од Небиднина па наваму, сè повеќе ме привлекува проблемот на зборот, сфатен како универзален поим кој ги содржи во себе и сите други поими: земјата, љубовта, татковината. Во врска со ова еднаш веќе реков дека поетот е тој кој ја оживува онаа шума од зборови, прави дрвјето да чекорат и како глужд врз глужд ги става зборовите замелушени од своите многубројни смрти на нивното вистинско место. Да се најде вистински збор, тоа значи да се најде вистински поетски пристап кон оние теми што ги мачат сите поети и современици.

Можете ли да ни доближите дел од тие теми што го ангажира вашето внимание во песните на оваа збирка?
Дел од тие теми што и мене ме ангажираат се: егзистенцијата општа и национална, минатото како можност да се објасни сегашнината, сегашнината како можност да се наѕре во утрешнината. Поконкретно, мојата збирка Гледач во пепелта содржи неколку инспиративни извори, меѓу кои доминираат огнот и водата, како симболи на општото, па и на нашето живеење.

Во циклусот, и посебно во песната „Долго доаѓање на огнот“, навлегувам во неколку суштински проблеми сврзани со нашата и општата егзистенција, и со еден симболичко-метафорички јазик укажувам на некои сегашни и досегашни заблуди и предубедувања. Не можам да не се согласам со критичарот Ѓорги Старделов, кој по повод на мојата последна збирка песни вели: „Песните во неговата најнова книга како да немаат конкретна житејска супстанција. Тие како да доаѓаат од вечноста и како да немаат конкретно потекло. Неговите песни не ги доживуваме од средиштето на некое конкретно детерминирано време, иако со секој и низ секој стих, со секоја и низ секоја метафора, ја чувствуваме апокалиптичната димензија и токму на светот што е и наша егзистенција“.

Вашата најнова книга песни, Гледач во пепелта, се чини, во македонскиот поетски простор обновува еден, по малку, нов симболички поетски говор. Какво е вашето мислење за најновите развојни текови во македонската поезија за тоа колку е примарна доследноста на авторот во градењето на една своја поетика, што е, мислам, карактеристична компонента и вашиот поетски профил?

Тешко може со неколку збора, во еден ваков разговор, да се начнат сите позначајни проблеми што ги носат со себе најновите развојни текови во нашата поезија. Но ми се чини дека никој не може да го избегне општиот впечаток дека се отвораат нови поетски простори, и дека се соочуваме со еден нов поетски сензибилитет. Врз досегашното поетско искуство и врз народната поетска реч, се надоградуваат нови поетски светови. Тие колку што се длабоко сврзани за почвата кај што никнале, исто толку се понесени и од општите поетски немири и барања.

А што се однесува до доследноста во градењето на сопствената поетика, неа единствено ја сфаќам како можност секогаш да се биде нов и свој, како една развојна врвица на која поетот своите нови сознанија и искуства секогаш ги соопштува на нов начин, но нов единствено за него без да им робува на туѓите поети. Впрочем, секоја песна на поетот треба да носи нешто ново, зашто секоја песна колку и да го остварува континуитетот со претходните, таа е еден посебен поетски проблем, и би рекол, еден поетски посебен свет за себе.
____________________

* Интервју за емисијата Културен мозаик, Радио Скопје, 1970, објавенo in memoriam во Културен живот, бр 4-5, 1982
____________________